महोत्तरी – औरही नगरपालिका क्षेत्रमा अनुमतिबिना सञ्चालन भइरहेका निजी विद्यालय र मनोमानी शुल्क असुल्ने प्रवृत्तिविरुद्ध स्थानीय सरकारले कडा कदम चाल्ने संकेत दिएको छ। नयाँ शैक्षिक सत्र सुरु हुनुअघि नै विद्यालयहरूको नियमन कडा बनाउने तयारीसहित नगरपालिकाले आवश्यक मापदण्ड पूरा गर्न सबै विद्यालयलाई स्पष्ट निर्देशन दिएको छ।

नगरपालिकाले जारी गरेको निर्देशनअनुसार अब कुनै पनि विद्यालयले आवश्यक कागजात, कानुनी प्रक्रिया र पक्की भौतिक संरचना पूरा नगरी सञ्चालन गर्न पाउने छैन। शिक्षा शाखा प्रमुख धनबहादुर राईका अनुसार नियमविपरीत सञ्चालन भइरहेका विद्यालयलाई अनुमति नदिने मात्र होइन, त्यस्ता संस्थामाथि कानुनअनुसार कारबाहीसमेत गरिनेछ। “अनुमतिबिना कक्षा सञ्चालन गर्नु स्पष्ट रूपमा गैरकानुनी हो,” उनले भने, “यसलाई नियन्त्रण गर्न नगरपालिका प्रतिबद्ध छ।”

हाल औरही नगरपालिकाभित्र सञ्चालनमा रहेका १४ वटा निजी विद्यालयमध्ये ६ वटा मात्र औपचारिक रूपमा दर्ता भएका छन्। तीमध्ये दुई विद्यालयले कक्षा १० सम्म, तीनले कक्षा ८ सम्म र एउटा विद्यालयले कक्षा ५ सम्म सञ्चालनको अनुमति पाएका छन्। बाँकी विद्यालयहरूले आवश्यक प्रक्रिया पूरा नगरी सञ्चालन गरिरहेको पाइएको छ, जसले शैक्षिक व्यवस्थापनमा चुनौती थपेको छ।

नगरपालिकाका अनुसार केही विद्यालयहरूले अनुमति नै नलिई कक्षा सञ्चालन गर्नुका साथै स्वीकृतभन्दा माथिल्लो तहसम्म अध्यापन गराइरहेका छन्। यस्तो गतिविधिले अभिभावक र विद्यार्थीलाई अन्योलमा पार्नुका साथै समग्र शिक्षा प्रणालीमा अव्यवस्था निम्त्याउने गरेको जनाइएको छ।

नगर प्रमुख प्रदीप कुमार खड्काले नयाँ शैक्षिक सत्र सुरु हुनुअघि सबै विद्यालयले अनिवार्य रूपमा आवश्यक कागजात पेश गर्नुपर्ने र भौतिक संरचनाको मापदण्ड पूरा गरेको प्रमाण देखाउनुपर्ने बताए। उनका अनुसार तोकिएको मापदण्ड पूरा नगरेका विद्यालयलाई कक्षा स्तरोन्नति गर्न अनुमति दिइने छैन। साथै, नयाँ विद्यालयलाई प्रारम्भिक रूपमा प्ले ग्रुपदेखि कक्षा १ सम्म मात्र सञ्चालनको अनुमति दिने नीति लिइएको छ।

शुल्क व्यवस्थापनको विषयमा पनि नगरपालिका कडाइका साथ प्रस्तुत भएको छ। नगर प्रमुख खड्काले निजी विद्यालयहरूले मनोमानी रूपमा शुल्क असुल्ने प्रवृत्ति अब स्वीकार्य नहुने स्पष्ट पार्दै कानुनी प्रक्रिया अनुसार शुल्क निर्धारण गराइने बताए। “शुल्कमा पारदर्शिता ल्याउँदा अभिभावकलाई प्रत्यक्ष राहत पुग्नेछ,” उनले उल्लेख गरे।

नगरपालिकाले आगामी बुधबार विद्यालय सञ्चालक तथा प्रधानाध्यापकहरूसँग बैठक आह्वान गरेको छ। उक्त समयसीमाभित्र सबै विद्यालयले आवश्यक प्रक्रिया पूरा गर्नुपर्नेछ। अन्यथा, नियम पालना नगर्ने विद्यालयमाथि कानुनअनुसार कारबाही गर्दै आवश्यक परे बन्दसमेत गरिने चेतावनी दिइएको छ।

अनुगमन प्रणालीलाई थप प्रभावकारी बनाउँदै नगरपालिका पहिलो चरणमा सचेत गराउने र अटेर गर्ने संस्थामाथि कडा कारबाही अघि बढाउने तयारीमा छ। साथै, अभिभावकलाई अनुमति प्राप्त र मापदण्ड पूरा गरेका विद्यालयमै आफ्ना बालबालिकालाई भर्ना गर्न आग्रह गरिएको छ।

समग्रमा, औरही नगरपालिकाको यो पहलले स्थानीय शिक्षा क्षेत्रमा देखिएको अव्यवस्था नियन्त्रण गर्न र गुणस्तरीय तथा व्यवस्थित शैक्षिक वातावरण निर्माण गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्ने अपेक्षा गरिएको छ।