धनकुटा । मेहनत र लगनशीलता भए आफ्नै माटोमा पसिना बगाएर पनि राम्रो आम्दानी गर्न सकिन्छ भन्ने उदाहरण बनेका छन् धनकुटा नगरपालिका–५ का रामबहादुर आठपरे राई र उनकी पत्नी पार्वती राई। मौसमी खेतीसँगै सयपत्री फूलखेतीलाई आम्दानीको मुख्य आधार बनाएका यो दम्पतीले फूल बिक्रीबाटै लाखौँ रुपैयाँ कमाउन सफल भएका छन्।

४८ वर्षीय रामबहादुर र पार्वतीको दैनिकी बिहानैदेखि खेतबारीमा सुरु हुन्छ। मौसमअनुसार विभिन्न बाली लगाउने उनीहरूका लागि पछिल्ला वर्षमा सयपत्री फूलखेती आम्दानीको भरपर्दो माध्यम बनेको छ। वर्षभरि गरिने मेहनतको प्रतिफल तिहारका बेला देखिन्छ, जब उनीहरूको बारीमा फुलेका सयपत्री फूल बजारसम्म पुग्छन्।

सयपत्री फूल नेपाली समाजको धार्मिक, सांस्कृतिक तथा सामाजिक जीवनसँग गहिरो रूपमा जोडिएको छ। विशेषगरी तिहारमा लक्ष्मीपूजा र भाइटीकाका लागि यसको माग अत्यधिक हुने गर्छ। घर सजावट, पूजाआजा, मठमन्दिरमा अर्पण, विभिन्न शुभकार्य तथा सम्मान कार्यक्रममा समेत सयपत्री फूलको प्रयोग हुने भएकाले यसको बजार सम्भावना राम्रो छ। यही सम्भावनालाई पहिचान गरेर रामबहादुर दम्पतीले फूलखेतीलाई आम्दानीको स्रोत बनाएका हुन्।

यस वर्षको तिहारमा उनीहरूको मेहनतले राम्रो प्रतिफल दिएको छ। लक्ष्मीपूजा र भाइटीकालाई लक्षित गरी उत्पादन गरिएको सयपत्री फूल विभिन्न बजारमा बिक्री गर्दा दम्पतीले उल्लेख्य आम्दानी गरेका छन्। पार्वती राईका अनुसार लक्ष्मीपूजाअघि नै फूल बिक्रीबाट खर्च कटाएर करिब पाँच लाख रुपैयाँ खुद आम्दानी भएको छ। उत्पादित फूलको ठूलो हिस्सा काठमाडौं पठाइएको उनले बताइन्।

परिवारको सहकार्यले सहज बन्यो फूलखेती

सयपत्री फूलखेतीबाट भएको यो आम्दानी पछाडि दम्पतीको निरन्तर परिश्रम र पारिवारिक सहकार्य जोडिएको छ। फूल रोप्नेदेखि गोडमेल गर्ने, सिँचाइ गर्ने, फूल टिप्ने, माला तयार पार्ने र बजारसम्म पुर्‍याउने काममा उनीहरू आफैँ खटिन्छन्।

फूल टिप्ने र बिक्रीका लागि तयार पार्ने समयमा आफन्त कृष्ण, राधा, मीना र प्रीतिले समेत सहयोग गरेका थिए। परिवार तथा आफन्तको सहयोगले फूल संकलन र बिक्रीको काम सहज बनेको रामबहादुर दम्पतीको अनुभव छ।

छिमेकीहरूका अनुसार रामबहादुर र पार्वती वर्षभरि नै खेतीपातीमा सक्रिय रहने मेहनती किसान हुन्। उनीहरू खाली समय बिताउनुभन्दा खेतबारीमा नयाँ उत्पादनको सम्भावना खोज्न रुचाउँछन्। मौसमअनुसार विभिन्न बाली लगाउने र बजारको माग बुझेर खेती गर्ने उनीहरूको बानीले आम्दानीका अवसरसमेत बढाएको छ।

सानो झुप्रोबाट पक्की घरसम्मको यात्रा

रामबहादुर र पार्वतीको मेहनतले फूलको उत्पादन र बिक्री मात्र बढाएको छैन, परिवारको जीवनस्तरमा समेत परिवर्तन ल्याएको छ। कुनै समय सानो झुप्रो घरमा बस्नुपर्ने अवस्थाबाट गुज्रिएको यो परिवार अहिले पक्की घर बनाउन सफल भएको छ। छोराछोरीलाई विद्यालय तथा कलेजसम्मको शिक्षा दिलाउन पनि उनीहरू सफल भएका छन्।

छोराछोरीका लागि आमाबुवाको संघर्ष र मेहनत प्रेरणाको स्रोत बनेको छ। खेतबारीमा दिनरात खटिएर गरेको परिश्रमकै कारण परिवारको आर्थिक अवस्था सुधार भएको उनीहरूको बुझाइ छ।

ग्रामीण क्षेत्रमा रोजगारी र आम्दानीको अवसर खोज्दै सहर तथा विदेश जाने क्रम बढिरहेका बेला रामबहादुर र पार्वतीको सफलता आफ्नै गाउँघरमा सम्भावना खोज्ने किसानका लागि उदाहरण बनेको छ। बजारको माग पहिचान गरेर परम्परागत खेतीसँगै व्यावसायिक फूलखेती गर्न सके कृषि क्षेत्रबाटै राम्रो आम्दानी गर्न सकिने उनीहरूको अनुभवले देखाएको छ।

सयपत्री फूलको खेती गर्न उत्पादन सीप, समयमै गोडमेल, उचित स्याहार र बजार व्यवस्थापन आवश्यक हुन्छ। फूलखेतीमा बजारको मागअनुसार उत्पादन गर्न सके किसानले सीमित जमिनबाट समेत राम्रो आम्दानी लिन सक्छन्।

रामबहादुर र पार्वतीको कथा केवल फूल बिक्री गरेर पाँच लाख रुपैयाँ कमाएको कथा मात्र होइन, यो आफ्नै माटोमा श्रम र सीपको सदुपयोग गरेर जीवनस्तर परिवर्तन गर्न सकिने उदाहरण पनि हो। उनीहरूको खेतबारीमा फुलेका सयपत्री फूलले तिहारको रौनक बढाएका छन् भने त्यसको आम्दानीले परिवारको भविष्यसमेत उज्यालो बनाएको छ।

आफ्नै जमिनमा सम्भावना खोज्दै निरन्तर मेहनत गर्ने हो भने कृषि जीविकोपार्जनको माध्यम मात्र नभई आर्थिक आत्मनिर्भरताको बलियो आधार बन्न सक्छ भन्ने सन्देश रामबहादुर–पार्वती दम्पतीको सफलताले दिएको छ।